دنیای علم بیولوژی

فتوشیمی دید در سلول های استوانه ای

در سلول های استوانه ای یک پروتئین به نام اسکوتوپسین و رنگدانه ای به نام رتینال وجود دارد که به هم متصل هستند و ردوپسین را تشکیل می دهند.ردوپسین گیرنده ی نوری در چشم مهره داران می باشد.رتینال به حالت سیس وترانس وجود داردکه بوسیله ویتامین A سنتز شده است.

ویتامین A در سیتوپلاسم سلول های استوانه ای و لایه ی پیگمان دار شبکیه وجود دارد.اگر نور به رتینال بخورد این رنگدانه از حالت سیس به حالت ترانس درمی آید و از اسکوتوپسین جدا می شود که حاصل این عمل تجزیه ی ردوپسین است.جداشدن ردوپسین از رتینال طی چند مرحله صورت می گیرد و مواد واسطه ای طی این تغییرات به وجود می آیند که مهمترین آنها ماده ی فعال متاردوپسین II است که به نوبه خود ،آنزیمی به نام فسفودی استراز را فعال می کند این آنزیم cGMPمتصل به غشای سلول استوانه ای را که باعث بازبودن کانال های سدیمی است هیدرولیز می کند و موجب بسته شدن این کانال ها می شود ولی پمپ سدیم-پتاسیم همچنان سدیم را از سلول خارج می کند و موجب منفی تر شدن داخل سلول می شود.منفی تر شدن سلول های استوانه ای باعث تحریک این سلول ها شده و این تحریک به سلول های عصبی منتقل می شود تا به عصب بینایی برسد و از آنجا هم به مغز میرود.

فتوشیمی دید رنگی توسط سلول های مخروطی

تنها اختلاف سلول های استوانه ای و سلول های مخروطی بخش پروتئینی آنهاست.در سلول های مخروطی به جای اسکوتوپسین ،فتوپسین وجود دارد.بخش رتینال در هردوسلول مشابه است.ولی بقیه مکانیسم ها مانند فتوشیمی دید سلول های استوانه ای است.

در سلول های مخروطی سه پیگمان رنگی :سبز ، آبی و قرمز وجود دارد که ترکیبی از رتینال و فتوپسین هستند.این پیگمان ها هریک در طول موج خاصی که در پیگمان آبی 445 ،در سبز 535 و در قرمز 570 نانومتر می باشد ،حداکثر واکنش را از خود نشان میدهند .بنابراین درک رنگ های مختلف بستگی به نوع و تعداد پیگمان هایی دارد که تحریک شده اند.